Testy przesiewowe

Test przesiewowy: spektrum autyzmu u dorosłych

RAADS-14 to skrócona wersja kwestionariusza RAADS-R, opracowana z myślą o dorosłych, którzy zastanawiają się, czy są w spektrum autyzmu. Pyta nie tylko o to, jak jest teraz, ale też o to, jak było w dzieciństwie, bo cechy spektrum mają początek w dzieciństwie, choć bywają rozpoznane dużo później.

14 pytań około 4 minut anonimowo, bez rejestracji

Wynik testu nie jest diagnozą. Pokazuje, czy warto przyjrzeć się problemowi bliżej.

Przy każdym stwierdzeniu wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje. „Gdy byłem(am) młodszy(a)” oznacza wiek poniżej 16 lat. Nie ma odpowiedzi dobrych i złych; wybierz tę, która pasuje najlepiej.

Tłumaczenie własne z oryginału angielskiego, na licencji CC BY. Wersja polska nie została formalnie zwalidowana.

1 Trudno mi zrozumieć, co czuje druga osoba, kiedy rozmawiamy.
2 Niektóre zwykłe faktury, które innym nie przeszkadzają, są dla mnie bardzo nieprzyjemne w dotyku.
3 Bardzo trudno mi pracować i funkcjonować w grupie.
4 Trudno mi się zorientować, czego inni ode mnie oczekują.
5 Często nie wiem, jak się zachować w sytuacjach towarzyskich.
6 Potrafię swobodnie rozmawiać z ludźmi i prowadzić niezobowiązujące pogawędki.
7 Kiedy czuję przeciążenie zmysłów, muszę się odizolować, żeby je wyciszyć.
8 To, jak zawiera się przyjaźnie i utrzymuje kontakty z ludźmi, jest dla mnie zagadką.
9 Kiedy z kimś rozmawiam, trudno mi wyczuć, kiedy jest moja kolej na mówienie, a kiedy na słuchanie.
10 Czasem muszę zatykać uszy, żeby odciąć bolesne dźwięki, na przykład odkurzacz albo ludzi mówiących za dużo lub za głośno.
11 Bywa mi bardzo trudno odczytać czyjąś mimikę, gesty i ruchy ciała podczas rozmowy.
12 Skupiam się na szczegółach zamiast na całości.
13 Rozumiem rzeczy zbyt dosłownie, więc często umyka mi to, co ktoś chce powiedzieć.
14 Bardzo źle znoszę nagłą zmianę sposobu, w jaki lubię coś robić.

Test liczy się w Twojej przeglądarce. Odpowiedzi nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane.

O tym narzędziu

Co mierzy RAADS-14

RAADS-14 powstał w Karolinska Institutet jako czternastopozycyjny skrót osiemdziesięciopozycyjnego RAADS-R. Miał odpowiadać na konkretny problem: dorośli w spektrum trafiają do psychiatrii z rozpoznaniem depresji, lęku albo zaburzenia osobowości, a spektrum bywa zauważane po latach albo wcale.

Test pyta o trzy obszary: rozumienie innych ludzi, reakcje zmysłowe i lęk społeczny. Nie są to wszystkie kryteria rozpoznania autyzmu. Każde stwierdzenie ma cztery odpowiedzi, bo liczy się nie tylko to, czy coś jest prawdą teraz, ale też czy było prawdą w dzieciństwie. Cechy spektrum mają początek w okresie rozwojowym, choć bywają zauważone dopiero w dorosłości, i to jest jedna z rzeczy, które odróżniają je od problemów, które pojawiły się później.

Próg to 14 punktów na 42. Przy tym progu narzędzie wychwytuje około 97 procent osób w spektrum, ale wśród osób bez spektrum poprawnie wskazuje tylko od 46 do 64 procent, zależnie od grupy porównawczej. Te liczby dotyczą wersji oryginalnej i grupy badanej w tamtym badaniu. Nasze polskie tłumaczenie nie przeszło osobnej walidacji, więc nie wiemy, czy ma te same parametry. Praktycznie znaczy to tyle: wynik powyżej progu jest wyłącznie powodem, żeby sprawdzić dalej, a wynik poniżej progu nie wyklucza spektrum.

Polskiego tłumaczenia tego narzędzia nikt dotąd nie zwalidował. Przetłumaczyliśmy je sami, na co pozwala licencja, i mówimy o tym wprost. Oznacza to, że polska wersja nie ma własnych badań i że próg pochodzi z wersji szwedzkiej i angielskiej.

Najczęściej zadawane pytania

Czy ten test rozpoznaje autyzm?

Nie. Rozpoznanie spektrum u osoby dorosłej to zwykle kilka spotkań: szczegółowy wywiad obejmujący dzieciństwo, często rozmowa z kimś, kto zna Cię od lat, obserwacja i narzędzia, które może stosować wyłącznie przeszkolony diagnosta. Czternaście stwierdzeń nie zastąpi żadnej z tych rzeczy. Test mówi jedno: czy warto się tym zająć.

Wyszedł mi wysoki wynik, ale mam też ADHD. Co to znaczy?

Że test tego nie rozróżni, i to jest jego znane ograniczenie. Spektrum i ADHD często występują razem, a część pytań pasuje do obu. Podobnie działa fobia społeczna i długotrwały stres. Dlatego w diagnozie różnicowaniem zajmuje się człowiek, a nie kwestionariusz.

Dlaczego pytacie, jak było w dzieciństwie?

Bo cechy spektrum są obecne od początku życia, nawet jeśli zostały zauważone dopiero teraz. Wiele osób, zwłaszcza kobiet, uczy się je maskować tak skutecznie, że dorosłe życie wygląda z zewnątrz zwyczajnie, a kosztuje ogromnie dużo. Odpowiedź „prawda teraz i gdy byłem młodszy” waży w tym teście najwięcej właśnie z tego powodu.

Czy ktoś zobaczy moje odpowiedzi?

Nie. Test liczy się w całości w Twojej przeglądarce. Odpowiedzi nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane i znikają, gdy zamkniesz kartę.

Czy prowadzicie diagnozę spektrum?

Prowadzimy konsultacje i wsparcie dla osób w spektrum oraz z podejrzeniem spektrum. Pełna diagnoza to osobna procedura i nie każda osoba z zespołu ją wykonuje. Na konsultacji powiemy wprost, co możemy zrobić u nas, a gdzie warto się skierować.

Wynik to dopiero początek rozmowy

Pierwsza, piętnastominutowa konsultacja wstępna jest bezpłatna. Możesz przynieść na nią swój wynik.

Umów się na wizytę Zadzwoń albo napisz

RAADS-14 Screen. Eriksson J.M., Andersen L.M.J., Bejerot S. (2013), „RAADS-14 Screen: validity of a screening tool for autism spectrum disorder in an adult psychiatric population”, Molecular Autism 4:49, DOI 10.1186/2040-2392-4-49. Narzędzie opublikowane jako materiał dodatkowy tego artykułu, na licencji Creative Commons Attribution (CC BY 2.0), która dopuszcza tłumaczenie i użycie komercyjne pod warunkiem podania źródła. Skrócona wersja RAADS-R (Ritvo R.A. i wsp., 2011). Tłumaczenie polskie: Centrum Terapii i Seksuologii Libere, wersja niewalidowana.