Materiały dla pacjentów

Od schematu do zasobu

Wybór jednej rzeczy do rozwijania w sobie i sprawdzenie, co dziś utrudnia do niej dostęp. Zasób to tu umiejętność albo postawa, której chcesz mieć więcej. Osłabienie starego przekonania nie musi samo z siebie przynieść nowego.

Zanim zaczniesz

Jeśli jesteś w kryzysie, to nie jest karta na teraz. W sytuacji zagrożenia pierwszeństwo mają pomoc i bezpieczeństwo. W trudnym momencie możesz też sięgnąć po karty „Plan na trudny moment” i „Techniki uziemienia”.

Zasób nie musi pojawić się sam jako efekt terapii. Można go rozwijać przez konkretne, powtarzane zachowania.

Wybierz jedną rzecz. Przy kilku naraz łatwo się rozproszyć.

Jeśli nazwa, którą wybrałeś, nic w Tobie nie porusza, zmień ją na własne słowa. Ma to być Twoje określenie, a nie termin z listy.

Kiedy tego użyć

  • Kiedy trudne rzeczy już rozumiesz, a nadal nie ma czego postawić w ich miejsce.
  • W dalszej części terapii, gdy najgorsze minęło i pojawia się pytanie „i co teraz”.
  • Kiedy wiesz, czego nie chcesz, i nie wiesz, czego chcesz.
  • Jako uzupełnienie pracy nad konkretnym schematem.

Jak to zrobić

  1. Krok 1. Wybierz jedną rzecz do rozwijania

    Coś, czego chcesz mieć w życiu więcej. Spokój w kontakcie z ludźmi. Zdrowe granice. Życzliwość wobec siebie. Poczucie, że gdzieś przynależysz. Zaufanie do własnego zdania. Dbanie o siebie. Otwartość. Nazwij to własnymi słowami, jednym albo dwoma.

  2. Krok 2. Sprawdź, co to utrudnia

    Co utrudnia Ci dostęp do tego zasobu? Uwzględnij warunki zewnętrzne, zdrowie, relacje i własne utrwalone sposoby reagowania, na przykład: nie prosisz, nie odmawiasz, nie odpoczywasz, wychodzisz z rozmowy, zanim zrobi się bliska. Wybierz jeden obszar, na który masz teraz choć częściowy wpływ.

  3. Krok 3. Nazwij stare przekonanie

    Zapisz zdanie, które mówi, dlaczego to nie dla Ciebie, tak jak brzmi w głowie: „Odpoczywają ci, którzy na to zapracowali.” „Jak zacznę stawiać granice, zostanę sam.” „Ludzie lubią mnie za to, że jestem użyteczny.” Jeśli takiego zdania nie ma, pomiń ten krok.

  4. Krok 4. Napisz nowe zdanie

    Napisz zdanie, które pozwoliłoby sięgać po tę rzecz częściej, w które da się uwierzyć w trudnej chwili. Przeczytaj je na głos. Jeśli brzmi zupełnie nieprawdziwie, złagodź je, na przykład zamiast „zawsze mogę odmówić” napisz „mogę spróbować odmówić w małej sprawie”.

  5. Krok 5. Sprawdź, co dzieje się w ciele

    Powiedz na głos „chcę więcej ...” i zauważ, co się dzieje w ciele. Potem wyobraź sobie typową trudną sytuację, w której masz w sobie tę rzecz: jak wtedy stoisz, gdzie masz ręce, jak oddychasz. Jeśli chcesz, przyjmij tę postawę na chwilę. Jeśli skupienie na ciele jest nieprzyjemne, pomiń ten krok.

  6. Krok 6. Ustal jedną różnicę do zauważenia

    Weź typową sytuację, która uruchamia stary wzorzec, i opisz w jednym zdaniu, co konkretnie zrobiłbyś inaczej, gdyby ta nowa rzecz w Tobie była. Co byś zrobił, nie jak byś się czuł. Po tej różnicy możesz zauważyć zmianę.

  7. Krok 7. Zaplanuj powtórzenia

    Wybierz jedną małą rzecz, którą da się zrobić kilka razy w tygodniu w zwykłych sytuacjach. Zapisz, kiedy i przy kim to zrobisz. Jeśli warunki na to nie pozwalają, możesz wybrać mniejszy krok, spróbować zmienić warunki, poszukać wsparcia albo odłożyć ćwiczenie.

  8. Czego się spodziewać

    Na początku nowe zachowanie może wydawać się udawane. To częste i nie znaczy, że robisz coś źle. Stare przekonanie może wracać także wtedy, gdy zmiana już się zaczyna.

Moja jedna rzecz

Jedna rzecz na jedną kartkę. Wróć do niej po kilku tygodniach i sprawdź krok szósty. Pola, na które nie masz odpowiedzi, zostaw puste.

Własnymi słowami, jedna rzecz
Warunki zewnętrzne, zdrowie, relacje, moje sposoby reagowania
Tak, jak brzmi w głowie. Można zostawić puste
Takie, w które da się uwierzyć w trudnej chwili
Można pominąć
Można pominąć
Co zrobię, nie jak się poczuję

Możesz wypełnić kartę tutaj albo wydrukować pustą i pisać ręcznie. Nic z tego, co wpiszesz, nigdzie nie jest wysyłane ani zapisywane. Zniknie, gdy odświeżysz albo zamkniesz stronę, więc wydrukuj albo przepisz to, co chcesz zachować.

Jeśli jest Ci teraz bardzo źle, nie czekaj z tym do wypełnienia karty. Całodobowe wsparcie kryzysowe: 800 70 2222. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.

Karta korzysta z pojęcia schematów pozytywnych, czyli wczesnych adaptacyjnych, opisanych przez George'a Lockwooda i Poula Perrisa w 2012 roku, oraz z idei celowego ich rozwijania, rozwijanej między innymi przez Tracey Hunter. Pytania i układ arkusza są własnym opracowaniem Centrum Terapii i Seksuologii Libere, napisanym od zera. Karta nie zawiera pozycji żadnego kwestionariusza.