Dziennik schematu
Przyjrzenie się silnej reakcji: co w niej odpowiadało na obecną sytuację, a co mogło być wzmocnione przez schemat. Arkusz na cztery sytuacje.
Zanim zaczniesz
Karta nie ocenia, czy miałeś prawo tak się poczuć. Pomaga sprawdzić, co w reakcji odpowiadało na obecną sytuację, a co mogło mieć związek z wcześniejszymi doświadczeniami. To drugie jest hipotezą, nie ustaleniem.
Wypełniaj po fakcie, gdy emocja już opadła, na przykład tego samego dnia wieczorem albo następnego rana.
Nie każda silna reakcja jest schematem. Bywa, że ktoś naprawdę przekroczył granicę i złość była na miarę. Jeśli doświadczasz krzywdy teraz, ta karta nie jest właściwym narzędziem; ważniejsze są bezpieczeństwo i wsparcie.
Jeśli opis nasila napięcie lub poczucie odłączenia od siebie albo po wypełnieniu robi się gorzej, przerwij i omów ćwiczenie z osobą prowadzącą.
Kiedy tego użyć
- Po wybuchu, którego potem żałujesz.
- Kiedy długo wracasz myślami do jednej sytuacji.
- Kiedy ta sama sytuacja wraca z tą samą reakcją.
- Do pracy między sesjami, jeśli znasz już swoje schematy.
Jak to zrobić
-
Krok 1. Opisz zdarzenie w dwóch zdaniach
Same fakty, bez interpretacji: nie „olał mnie”, tylko „nie odpisał do wieczora”. Dopisz, gdzie i o której to było; zmęczenie i pora dnia mogą mieć znaczenie.
-
Krok 2. Zauważ ciało, zanim wejdziesz w myśli
Zapisz, co działo się w ciele w pierwszych sekundach: ścisk w gardle, gorąco na twarzy, pustka w brzuchu, napięte ramiona. Jeśli nie pamiętasz, zostaw puste.
-
Krok 3. Zapisz, co pomyślałeś
Zapisz pierwsze zdanie, które przeszło przez głowę, dosłownie: „znowu jestem sam”, „nikt mnie nie traktuje poważnie”, „zaraz to stracę”.
-
Krok 4. Sprawdź, co pasowało do sytuacji
Zapisz, co w Twojej reakcji odpowiadało na to, co się stało. Potem sprawdź, czy jakaś część była silniejsza albo trwała dłużej, niż sama sytuacja by wskazywała. Może się okazać, że cała reakcja była adekwatna. Przykład: ktoś nie odpisał i to jest niemiłe; trzy godziny myślenia o tym, że wszyscy odchodzą, mogą dotyczyć czegoś więcej niż jednej wiadomości.
-
Krok 5. Sprawdź, co dopowiedziałeś
Jeśli jakaś część była silniejsza, sprawdź, czy do faktów doszła interpretacja podana jako pewnik. Zapisz ją osobno i zapytaj, na czym się opiera. Nie chodzi o to, żeby ją unieważnić, tylko żeby zobaczyć, że jest wnioskiem.
-
Krok 6. Nazwij potrzebę
Zapisz, jaka potrzeba mogła nie zostać zaspokojona: bezpieczeństwo, uwaga, bycie traktowanym poważnie, przewidywalność, kontakt, swoboda. Od niej łatwiej przejść do tego, co możesz zrobić dalej.
-
Krok 7. Napisz odpowiedź zdrowego dorosłego
Jedno albo dwa zdania, które uznają fakt i uczucie, a nie idą za dopowiedzeniem: „Nie odpisał i jest mi z tym przykro. Nie wiem, dlaczego, i to nie znaczy, że mnie skreślił.” Wybierz zdanie, w które choć trochę wierzysz.
-
Krok 8. Zdecyduj, co robisz
Jedna rzecz, wykonalna dziś albo jutro: rozmowa, prośba, a czasem świadome odłożenie sprawy i pójście spać.
-
Czego się spodziewać
Pierwsze wpisy mogą być głównie opisem. Po kilku wpisach możesz zauważyć, że myśli z kroku trzeciego i potrzeby z kroku szóstego się powtarzają.
Cztery sytuacje
Jedna sytuacja na blok. Pola, na które nie masz odpowiedzi, zostaw puste.
Możesz wypełnić kartę tutaj albo wydrukować pustą i pisać ręcznie. Nic z tego, co wpiszesz, nigdzie nie jest wysyłane ani zapisywane. Zniknie, gdy odświeżysz albo zamkniesz stronę, więc wydrukuj albo przepisz to, co chcesz zachować.
Jeśli jest Ci teraz bardzo źle, nie czekaj z tym do wypełnienia karty. Całodobowe wsparcie kryzysowe: 800 70 2222. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Karta korzysta z pojęć terapii schematów Jeffreya Younga, w szczególności ze schematów wczesnodziecięcych, z pojęcia wyzwalacza oraz z trybu Zdrowego Dorosłego. Rozdzielenie reakcji na część uzasadnioną sytuacją i część wzmocnioną przez schemat jest standardowym elementem samoobserwacji w tym podejściu. Treść, kolejność kroków i układ arkusza są własnym opracowaniem Centrum Terapii i Seksuologii Libere.