Deprywacja emocjonalna
Karta pracy ze schematem deprywacji emocjonalnej: wyzwalacze, sposób radzenia sobie i jeden krok w stronę otwartości. Ten schemat często przybiera postać przekonania, że nikt się nie domyśli i że lepiej nie prosić.
Zanim zaczniesz
W modelu wyróżnia się brak troski i ciepła, brak zrozumienia oraz brak wsparcia i wskazówek. Możesz przyjrzeć się temu, czy ktoś okazywał Ci zainteresowanie i bliskość, próbował zrozumieć Twoje przeżycia oraz pomagał radzić sobie z trudnościami. To przykłady do sprawdzenia, nie opis Twojej historii.
Ten schemat nie musi wiązać się z jawną krzywdą. Może rozwinąć się także tam, gdzie o wszystko dbano, ale rzadko rozmawiano o tym, jak się czujesz. Dlatego bywa trudny do zauważenia.
Myśl „przesadzam, przecież nic mi się nie stało” nie przesądza o obecności schematu. Brak wsparcia może być realny i aktualny, także u osoby, która ma ten schemat. Przyjrzyj się zarówno temu, jak inni rzeczywiście Cię traktują, jak i swoim oczekiwaniom. Rozpoznawanie schematu nie oznacza usprawiedliwiania zaniedbania ani krzywdy.
Karta służy do przyjrzenia się temu, jak dziś radzisz sobie z potrzebą bliskości i wsparcia. Możesz opisać zarówno pomocne, jak i krzywdzące doświadczenia. Nie musisz teraz rozstrzygać intencji innych osób.
Jeśli praca z tą kartą mocno nasila smutek albo poczucie osamotnienia, przerwij i omów ją z osobą prowadzącą.
Kiedy tego użyć
- Kiedy w relacjach czujesz się sam, choć ludzie są obok.
- Kiedy prośba o pomoc wydaje się nie do pomyślenia.
- Kiedy zajmujesz się wszystkimi, a o siebie nikt nie pyta.
- Kiedy kolejne bliskie relacje wyglądają podobnie: dużo dajesz, mało dostajesz.
Jak to zrobić
-
Krok 1. Sprawdź, czego Ci brakowało
Zapisz, czego brakowało Ci wcześniej albo brakuje teraz: troski i ciepła, zrozumienia czy wsparcia i wskazówek. Może to być więcej niż jedno. Jeśli nie wiesz albo nie pamiętasz, zostaw to pole puste.
-
Krok 2. Wypisz wyzwalacze
Konkretne sytuacje, po których robi się pusto albo ciężko. Niedopisana wiadomość. Rozmowa, w której nikt nie zapytał, jak się masz. Choroba, gdy nikt nie sprawdził. Święta. Wieczór po dobrym dniu. Zapisuj sytuacje, nie ogólne stany.
-
Krok 3. Nazwij, co wtedy myślisz
Zapisz pierwsze zdanie, które przychodzi, na przykład: „nikogo to nie obchodzi”, „i tak nie zrozumie”, „nie ma sensu mówić”. Takie zdania mogą brzmieć jak oczywisty fakt, choć są myślą.
-
Krok 4. Sprawdź, co robisz, gdy oczekujesz braku wsparcia
Poddanie może polegać na uznaniu, że niczego nie dostaniesz, i rezygnacji z wyrażenia potrzeb. Unikanie może polegać na odsuwaniu się od bliskości lub tłumieniu potrzeb, żeby nie czuć rozczarowania. Nadkompensacja może przyjmować postać nacisku, by inni zawsze i w pełni zaspokajali potrzeby. To przykłady: podobne zachowanie może pełnić różne funkcje. Jeśli żaden opis nie pasuje, zapisz własne zachowanie bez przypisywania go do kategorii.
-
Krok 5. Sprawdź, co otrzymujesz, a czego brakuje
Zapisz przykłady otrzymanego wsparcia, jeśli takie są, oraz potrzeby, które nadal pozostają niezaspokojone. Jeśli trudno to ocenić, omów zapis na sesji.
-
Krok 6. Sprawdź, kto potrafi być obok
Wypisz osoby, które realnie potrafią być obok: zauważyć, wysłuchać, pomóc. Sprawdź też, czy w bliskich relacjach częściej dajesz, niż dostajesz. Jeśli teraz nie ma takiej osoby, to ważna informacja do omówienia na sesji, nie Twoja wina.
-
Krok 7. Zaplanuj jeden mały krok w stronę otwartości
Nie zwierzenie się z całego życia. Jedno zdanie do jednej osoby, o jednej rzeczy: „miałem ciężki tydzień”, „przydałoby mi się, żebyś do mnie napisał”, „możesz posiedzieć ze mną chwilę”. Na tyle małe, żeby dało się to zrobić w tym tygodniu, i na tyle konkretne, żeby druga strona wiedziała, co zrobić. Jeśli nie masz komu tego powiedzieć, krokiem może być rozmowa z osobą prowadzącą.
-
Czego się spodziewać
Pierwsza prośba może być nieprzyjemna. Bywa też, że ktoś odpowiada dobrze, a Ty nic nie czujesz. Przyjmowanie wsparcia to osobna umiejętność i może wymagać czasu. Jeśli ktoś odmówi albo nie odpowie, zapisz to; nie przesądza to o Tobie.
Moja mapa
Możesz wypełniać przez kilka dni. Pola, na które nie masz odpowiedzi, zostaw puste.
Możesz wypełnić kartę tutaj albo wydrukować pustą i pisać ręcznie. Nic z tego, co wpiszesz, nigdzie nie jest wysyłane ani zapisywane. Zniknie, gdy odświeżysz albo zamkniesz stronę, więc wydrukuj albo przepisz to, co chcesz zachować.
Jeśli jest Ci teraz bardzo źle, nie czekaj z tym do wypełnienia karty. Całodobowe wsparcie kryzysowe: 800 70 2222. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Schemat deprywacji emocjonalnej pochodzi z modelu terapii schematów Jeffreya Younga i jest w nim jednym ze schematów z obszaru odłączenia i odrzucenia. Karta powstała w całości w Centrum Terapii i Seksuologii Libere. Nie jest tłumaczeniem ani przeróbką żadnego zewnętrznego materiału roboczego.