Przyczyny problemów w związku. Co da się rozwiązać, a co trzeba nauczyć się nosić

Kryzys w związku rzadko przychodzi z jednego powodu i prawie nigdy nagle. Zwykle jest to kilka miesięcy albo lat drobnych rzeczy, których nikt nie nazwał, aż w pewnym momencie okazuje się, że dwoje ludzi mieszka razem i nie ma o czym rozmawiać.

Poniżej najczęstsze przyczyny, po czym poznać, że coś się dzieje, i jedno rozróżnienie, które zmienia sposób patrzenia na własne kłótnie.

Nie każdy konflikt da się rozwiązać i to nie jest zła wiadomość

Z badań nad parami prowadzonych przez Johna Gottmana wynika rzecz, która na pierwszy rzut oka brzmi pesymistycznie: większość konfliktów w związkach nie ma rozwiązania. Nie da się ich domknąć, bo wynikają z trwałych różnic charakteru, wartości albo potrzeb. Jedno lubi ludzi, drugie ciszę. Jedno planuje, drugie improwizuje. Jedno potrzebuje bliskości, żeby czuć się bezpiecznie, drugie potrzebuje przestrzeni z dokładnie tego samego powodu.

Wniosek nie jest jednak taki, że trzeba się rozstać. Pary, którym się układa, wcale nie mają mniej takich sporów. One po prostu rozmawiają o nich inaczej: z poczuciem humoru, bez pogardy i bez zamiaru wygrania. Różnica nie leży w liczbie problemów, tylko w tym, czy rozmowa o nich jest do zniesienia.

Praktycznie oznacza to jedno. Zanim zaczniecie szukać rozwiązania, warto sprawdzić, czy dana sprawa w ogóle je ma. Kto wynosi śmieci, da się ustalić. Tego, że jedno z Was lubi tłum, a drugie nie, nie da się i próba załatwienia tego raz na zawsze skończy się tą samą kłótnią po raz dwudziesty.

Najczęstsze przyczyny kryzysu

Każdy związek jest inny, ale w gabinecie te same rzeczy wracają uderzająco często.

Oddalenie emocjonalne

Najczęstsza i najbardziej podstępna, bo nie ma momentu, w którym się zaczyna. Rozmowy stopniowo schodzą do spraw organizacyjnych: co na obiad, kto odbiera dziecko, kiedy przegląd samochodu. Nikt się nie kłóci, nic złego się nie dzieje i właśnie dlatego nikt nie reaguje.

Zwykle nasila się po dużych zmianach: narodzinach dziecka, przeprowadzce, awansie, chorobie w rodzinie. Energia idzie w nowe obowiązki, a relacja zostaje na potem, które nie przychodzi.

Nierówny podział obowiązków

Rzadko wybucha jako osobny temat, częściej wychodzi bokiem przy zupełnie innych sprawach. Chodzi nie tylko o to, kto co robi, ale o to, kto pamięta, że trzeba to zrobić: umówić dentystę, kupić prezent, sprawdzić, czy skończyła się pasta. Ten drugi rodzaj pracy jest niewidoczny, więc bywa nierozpoznany i niedoceniony, a męczy najbardziej.

Pieniądze

Kłótnia o pieniądze prawie nigdy nie jest o pieniądzach. Jest o bezpieczeństwie, kontroli, sprawiedliwości i o tym, czyje potrzeby są ważniejsze. Dlatego sam budżet niczego nie załatwia, dopóki nie zostanie powiedziane, co dla kogo znaczy odkładanie, a co wydawanie.

Życie seksualne

Bywa nazywane papierkiem lakmusowym związku i coś w tym jest, choć zależność działa w obie strony. Napięcia z innych obszarów odkładają się w sypialni, a milczenie w sypialni tworzy nowe napięcia. Najczęstsza sytuacja to nie brak ochoty u jednej osoby, tylko różnica poziomów pożądania: jedno czuje się odrzucane, drugie stale rozliczane. Więcej o samej rozmowie piszemy w tekście o tym, jak rozmawiać o seksie z partnerem.

Dzieci, własne i wychowanie

Pierwszy rok po narodzinach dziecka jest statystycznie jednym z najtrudniejszych okresów dla pary i nie ma w tym nic nienormalnego. Później dochodzą różnice w podejściu do wychowania, zwykle wyniesione z dwóch różnych domów. Problemem nie są same różnice, tylko brak wspólnego stanowiska, bo dziecko bardzo szybko uczy się, do kogo iść z jaką prośbą.

To, co przywieźliśmy z domu

Sposób kłócenia się, okazywania czułości i reagowania na cudzą złość jest wyuczony, zwykle przed dziesiątym rokiem życia. Kiedy jedna osoba w konflikcie podnosi głos, bo tak było u niej w domu, a druga milknie, bo u niej podniesiony głos oznaczał niebezpieczeństwo, obie robią dokładnie to, co uważają za normalne, i obie czują się skrzywdzone.

Po czym poznać, że dzieje się coś złego

Sygnały ostrzegawcze rzadko są dramatyczne. Znacznie częściej są ciche.

• Rozmowy sprowadzają się do logistyki, a milczenie przy stole nie jest już wygodne, tylko ciężkie.
• Dobre wiadomości opowiadasz najpierw komuś innemu.
• Kłótnie są o drobiazgi, bo o rzeczy ważne już się nie zaczyna.
• Pojawia się pogarda: przewracanie oczami, ironia, wyśmiewanie. To najsilniejszy pojedynczy sygnał ostrzegawczy w badaniach nad rozstaniami.
• Jedna osoba wycofuje się w trakcie rozmowy: milknie, wychodzi z pokoju, zamyka się. Druga wtedy naciska mocniej i koło się zamyka.
• Coraz częstsze myśli o tym, jak wyglądałoby życie osobno, i coraz mniejszy opór przed nimi.

Co pomaga

• Nazywanie zamiast domyślania się. „Brakuje mi ciebie” jest zdaniem, po którym da się coś zrobić. Wieczne „nic się nie stało” nie jest.
• Regularność zamiast wielkich gestów. Piętnaście minut dziennie bez telefonów robi więcej niż weekend w hotelu raz na rok.
• Naprawianie w trakcie kłótni. Zdanie, które przerywa narastanie: „Zaczekaj, nie chcę tak rozmawiać”, „Przepraszam, to było niepotrzebne”. Pary, którym się układa, kłócą się podobnie często, ale wcześniej wychodzą z zakrętu.
• Rozdzielenie spraw do rozwiązania od spraw do udźwignięcia. Przy tych drugich celem nie jest zgoda, tylko żeby dało się o nich mówić bez raniącej się nawzajem licytacji.
• Nieczekanie na moment, w którym będzie już naprawdę źle. Pary trafiają na terapię przeciętnie po kilku latach trwania problemu, kiedy do naprawienia jest znacznie więcej.

Kiedy terapia par nie jest właściwym rozwiązaniem

To trzeba powiedzieć wprost, bo nie mówi tego prawie nikt. Jeśli w związku jest przemoc, wspólna terapia nie jest właściwym pierwszym krokiem, a bywa niebezpieczna. Osoba doznająca przemocy nie może mówić szczerze przy osobie, która ją krzywdzi, bo za szczerość zapłaci po powrocie do domu. Dotyczy to również przemocy psychicznej: zastraszania, kontrolowania pieniędzy, izolowania od bliskich.

W takiej sytuacji pomoc zaczyna się od kontaktu indywidualnego, nie wspólnego. Ogólnopolski telefon Niebieskiej Linii, całodobowy i bezpłatny: 800 12 00 02. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia: 112.

Jeśli nie masz pewności, czy to, co dzieje się u Ciebie, mieści się w tym opisie, umów się na konsultację indywidualną i o tym powiedz. To jest dobry powód wizyty.

Jak pracujemy w Libere

Na terapię par przychodzi się we dwoje, ale zdarza się, że pierwszy krok robi jedna osoba, i to jest w porządku. Prowadzimy też psychoterapię indywidualną, która czasem jest właściwszym początkiem, oraz konsultacje seksuologiczne, gdy trudność dotyczy głównie sfery intymnej.

Nie obiecujemy, że każdy związek da się utrzymać, i nie uważamy, że każdy powinien. Terapia par służy temu, żeby decyzja o zostaniu albo o rozstaniu została podjęta świadomie, a nie przez zmęczenie.

Przyjmujemy w Gdańsku, w Śródmieściu, we Wrzeszczu i w Oliwie oraz online.